|
JERICA ZIHERL
povjesničarka umjetnosti
ravnateljica Otvorenog učilišta Novigrad
RENCO KOSINOŽIĆ II.
dio
Renco Kosinožić upotrebljava
fotografsku kameru na krajnje jednostavan način: bez nadrealističkih
kadriranja i bez osobitih efekata. On pomoću nje traži i iskorištava
stvari iz svakodnevnice. Eliminiranjem suvišnog obuzdava arbitrarnost
fotografskog kadra, pri čemu otkriva nove forme i njihovu, gotovo
apstraktnu, transformaciju. Dvije su bitne komponente u njegovu
radu: eliminiranje suvišnog i transformacija percepcije. Eliminiranje
suvišnog u smislu prepoznavanja specifičnog optičkog interesa koji
je, gotovo uvijek, dio neke veće cjeline. Izdvajajući dio iz veće
kompozicije umjetnik stvara novu kompoziciju koja postaje neovisan
i samostalan nosilac forme, a time i nove percepcije i estetske
vrijednost. Pri tom postupku oblici se najčešće svode na geometrijsku
jednostavnost, a snimljeni prizori ističu se jasnoćom, ravnotežom
i uzdržanošću. Često su neke od njegovih fotografija toliko pročišćene
da čine apstraktna polja unutar cjeline sasvim određene teme. To
su u većini slučajeva fotografije krajolika nastale zračnim snimanjem,
ali i one iz predmetnog svijeta koje su snimljene iz neposredne
blizine. Kad snima predmete iz neposredne blizine, npr. rđave alke,
Renco Kosinožić zanemaruje njihovu utilitarnu funkciju i u prvi
plan ističe njihovu strukturu. Tim se postupkom jednostavne stvari
pretvaraju u estetske uzvišene forme u kojima prepoznajemo vizualne
kvalitete kompozicije. Jasna, čista i funkcionalna kompozicija fotografija
pokazuje da Kosinožić stalno drži medij pod kontrolom i da uspješno
sjedinjuje osjećaj za strogost likovne forme s nerazdvojivim svojstvom
fotografije kao izvornog svjedočanstva svijeta koji nas okružuje.
 Renco
Kosinožić posjeduje iznimno bogat fotografski fundus koji obuhvaća
velik kaleidoskop tema i motiva te njihovih varijacija. Takav zavidan
fundus bio bi dostatan za nekoliko tematskih fotomonografija koje
bi pokrivale različite oblasti (recimo etnologiju, arheologiju,
arhitekturu, putovanja i dr.), što opet ne bi značilo i odstupanje
od majstorove fotografske akribije. Pregledavajući mnogobrojne fotografije
i dijapozitive nastale u prošlom desetljeću, zaključili smo da se
kao konstanta u šarenom kaleidoskopu tema i motiva provlači krajolik.
Bez obzira radi li se o krajoliku kao datosti prirodne pojavnosti
ili o krajoliku u sklopu ruralnih i urbanih tema ili pak o krajoliku
utopljenom u prikazu čovjeka, on uvijek predstavlja paravan koji
Renco Kosinožić s lakoćom pretvara u sublimnu brezvremenost vizualne
metafore.
Krajolik u radovima Renca
Kosinožića nije uvijek jednoznačan. Često njegovi krajolici prolaze
kroz preobražaje koje graniče sa slikarstvom. Uzmimo za primjer
jednu od serija fotografija istarskih gradova: čvrste konstrukcije
povijesnog istarskog urbanizma kao da se pretaču u slikarsku kontemplaciju
regionalnih motiva ili, još radikalnije, u modernistički apstraktni
pejzaž. Slikarska podudarnost je ovdje slučajna. Ona ne proizlazi
iz fotografovih povijesnoumjetničkih uzora ili nadahnuća. Ona proizlazi
iz podudarnosti odnosa i senzibiliteta prema datom motivu, što je
svojstveno i slikarima i umjetničkim fotografima; radi se samo o
različitim medijima: slici i fotografiji.
 Mirnoća
Kosinožićevih fotografija/slika, staložena kompozicija i perfekcionizam
izraza mogle bi nas navesti da ga promatramo kao formalista. No
to je samo koprena koju ne uspijeva otkriti površno gledanje. U
podtekstu je nešto drugo, nešto što je prevladavajuće u Kosinožićevu
radu: on okom kamere hvata trenutke mentalne kontemplacije.
Trenutke mentalne konteplacije
jasnije prepoznajemo u seriji njegovih portreta. To su redom obični
ljudi snimljeni u trenutku predaha ili u pokretu. Za Kosinožića
kulminacija događaja nije nužno fizički pokret, već atmosfera mira
kojom su okruženi njegovi likovi. Kao da snima upravo onda kada
se ništa ne događa. Iako je u individualnim portretima prisutna
lirska istančanost, u njima prevladava onaj ustaljeni i prepoznatljiv
Kosinožićev smisao za formu i kompoziciju. I u tim kompozicijama,
kao i u onim pejzažnim, ima geometrijske jednostavnosti, ali ona
ovdje proizlazi iz osjećaja da su prizori iz običnog, svakodnevnog
života u svojoj jednostavnosti i miru sami po sebi lijepi.
Ima još jedna komponenta
koja je značajna za Kosinožićevo fotografsko stvaralaštvo. A to
je nikad dokraja izrečena ljubav prema kraju u kojem živi i stvara,
prema kraju koji ga istovremeno i fascinira i inspirira. Iako Renco
Kosinožić mnogo putuje, upravo su fotografije snimljene u Istri
one koje najvjernije iskazuju majstorov autonomni pristup i autorsku
prepoznatljivost. Istarska zemlja, kameni suhozid koji presijeca
polja i šume, prastari urbanizam istarskih gradova, usamljene srednjovjekovne
crkvice, portuni i rđave alke, portreti nonica i nonića dobivaju
u njegovim radovima uzvišen status estetske forme.
 Iako
geografski topos nije presudan u predstavljanu jednog umjetnika,
u slučaju Renca Kosinožića on igra bitnu ulogu. Ne radi se ovdje
o nekom trenutno popularnom regionalizmu, već o razumijevanju i
srastanju s posebnim etnografskim, socijalnim, kulturološkim i prirodnim
spletom življenja u istarskim gradovima, mjestima, selima i zaseocima.
Fotografija Renca Kosinožića anticipira idejne, kulturne i estetske
značajke koje su uspostavljene kontekstom određenog društva. Zapravo,
fotografija sama ne odražava samo specifičan splet socijalnih i
ekonomskih odrednica određenog društva, već ih ona, slično kao i
sve ostale umjetnosti, modificira u nove kodove, nove principe rada
i nove estetske vrijednosti. U tom smislu možemo razumjeti ono "istarsko"
kod Renca Kosinožića.
Ako smo rekli da je fotografija
danas najdemokratskija grana umjetnosti, tada možemo zaključiti
da njezini predstavnici posjeduju vizualnu demokraciju koja od starih
(poznatih) prostora stvara nove (nepoznate) prostore, gdje značenja
mogu putovati u beskonačno ne mjenjajući se u vremenu. Jedan od
tih predstavnika je i Renco Kosinožić.
|
